شناسایی ۱۳۶ محله شاخص ملی از میان ۲۰۲۰ محله کم‌برخوردار کشور
تعداد ۱۳۶ محله از مجموع ۲۰۲۰ محله کم‌برخوردار کشور در ارزیابی عملکرد نیمه نخست سال ۱۴۰۵، به‌عنوان «محلات شاخص ملی» انتخاب شدند.
بنابر اعلام «ستاد توانمدسازی 2020 محله کمتر برخوردار کشور»، این محلات قرار است به‌عنوان پیشران مشارکت مردمی و توسعه محله‌ای، در توانمندسازی سایر محلات هدفف نقش‌آفرینی کنند.
*توانمندسازی محلات کم برخوردار، از آغاز تاکنون
«طرح توانمندسازی ۲۰۲۰ محله کم‌برخوردار کشور»، از آبان سال ۱۴۰۰ و با دستور رهبر شهید، با محور چهار نهاد کمیته امداد امام خمینی(ره)، ستاد اجرایی فرمان امام، سازمان بهزیستی و جمعیت هلال‌احمر و با همکاری ۲۱ دستگاه و نهاد دیگر در دستور کار قرار گرفت.
این محلات که بر اساس ارزیابی و تجمیع مطالعات دستگاه‌ها، نهادها، مراکز علمی، دانشگاهی و تحقیقاتی انجام‌شده، پس از پیروزی انقلاب اسلامی شناسایی شده‌اند، بر اساس شاخص های کم برخورداری مانند فرسودگی و ناپایداری بافت، ریزدانگی، آسیب‌های اجتماعی، کمبود سرانه‌ها و زیرساخت‌های شهری و مشکلات معیشتی و درآمدی این مناطق تقسیم بندی شدند.
و با تاسیس ستاد «توانمندسازی ۲۰۲۰ محله کمتر برخوردار کشور»، دکتر علی آقا محمدی ریاست این ستاد را به عهده گرفت.
*اجرای هفت بسته خدمتی برای توانمندسازی محلات
در چارچوب این طرح، هفت بسته خدمتی برای ساکنان محلات هدف تعریف شده، که حوزه‌های آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و سلامت، عمران و مسکن و بهسازی، ورزش و اوقات فراغت، فرهنگی و اجتماعی، حمایتی و پشتیبانی و مهارت‌آموزی و اشتغال را در بر می‌گیرد.
برای هم‌افزایی میان دستگاه‌ها، جلوگیری از اقدامات موازی و ارتقای بهره‌وری خدمات، بیش از ۲۰۰ جلسه با دستگاه‌ها و سازمان‌های دارای تکالیف قانونی، ذی‌نفعان و فعالان محلی برگزار شد که در نهایت به تصویب و ابلاغ شیوه‌نامه اجرایی طرح انجامید.
همچنین برای اجرای این بسته‌های خدمتی، علاوه بر امضای تفاهم‌نامه با دستگاه‌ها و سازمان‌های متولی، چارچوب همکاری میان نهادهای تخصصی و مردم تدوین و عملیاتی شده است تا ساکنان محلات در کنار دستگاه‌های مسئول، در فرآیند توانمندسازی و توسعه محله‌ای مشارکت داشته باشند.
*«خانه محله»؛ محور ساماندهی مشارکت مردمی
«خانه محله» به‌عنوان پایگاه یکپارچه تجمیع ظرفیت‌های مردمی و هماهنگی اقدامات در محلات هدف تعریف شده است؛ این ساختار شامل مدیر محله، جانشین، دبیران هفت کمیته تخصصی، مسئولان پهنه‌ها، شهرداران کوچه‌ها، بانویاران و نیروهای جهادی است.
همه ارکان اجرایی «خانه محله» از میان داوطلبان، جوانان، ساکنان و فعالان همان محله انتخاب می‌شوند و شناسایی، آموزش، راهبری و هدایت این افراد نیز با همکاری چهار نهاد متولی انجام می‌شود.
در این چارچوب، کمیته امداد امام خمینی(ره) از طریق خانه‌های امداد، بنیاد برکت از طریق خانه‌های برکت احسان، سازمان بهزیستی از طریق خانه‌های بهزیست و جمعیت هلال‌احمر از طریق خانه‌های هلال در اجرای طرح مشارکت می کنند.
*پایش عملکرد محلات در هفت حوزه تخصصی
ارزیابی محلات بر اساس شاخص‌ها و زیرشاخص‌های هفت حوزه خدمتی انجام می‌شود و اطلاعات مربوط به اقدامات صورت‌گرفته در سامانه‌ای متمرکز ثبت، پایش و رصد می‌شود.
در هر محله، هفت دبیر کمیته تخصصی زیر نظر مدیر محله فعالیت می‌کنند و پیگیری و اجرای برنامه‌های مرتبط با حوزه‌های تخصصی خود را بر عهده دارند.
همچنین ۲۱ دستگاه و سازمان مسئول، بر اساس تکالیف قانونی و تفاهم‌نامه‌های مشخص، خدمات خود را در محلات هدف ارائه می‌کنند. این خدمات به‌طور مستمر پایش می‌شود تا ضمن شناسایی نیازها، زمینه توسعه اقدامات و افزایش هماهنگی میان دستگاه‌ها فراهم شود و در این فرایند، «ستاد توانمندسازی محلات کم‌برخوردار کشور» محور هماهنگی اقدامات است.
*محلات شاخص ملی؛ الگویی برای توسعه سایر محلات کم‌برخوردار
و اینک با انتخاب ۱۳۶ محله شاخص ملی، افزایش شناسایی مدیران توانمند و فعالان محلی، ایجاد انگیزه برای کنشگران اجتماعی و انعکاس اقدامات مؤثر آنان به مدیران، مسئولان و تصمیم‌گیران کشور صورت خواهد گرفت.
بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، مدیران و ارکان اجرایی این محلات به‌عنوان پیشران و معین سایر محلات کم‌برخوردار به کار گرفته خواهند شد تا با بهره‌گیری از تجربه‌ها و ظرفیت‌های آنان، زمینه اجرای جامع هفت بسته خدمتی در همه محلات هدف و تقویت مشارکت مردمی در فرآیند توسعه محله‌ای فراهم شود.